Depresyonda kişinin hayatındaki 5 temel alanda bozulmaların olduğunu gözlemlemek mümkündür.

1. Duygusal Alan:

Bu rahatsızlığın neredeyse en sık görülen belirtisi (hastaların %90’nından fazlasında görülür) kişinin kendisini depresif hissettiği ruh halidir. Bu duygunun hayatımızda zaman zaman hissettiğimiz mutsuzluk halinden oldukça farklı bir niteliği vardır. Yaşanan bu duygunun hoş olmamasının yanı sıra, kişiye ıstırap veren, acı çekmesine yol açan bir yanı vardır.

2. Düşünce Alanı:

Depresyondaki kişilerin genellikle kendileri, çevresindeki insanlar ve yaşadıkları dünya hak kında olumsuz düşünceleri vardır. Bu olumsuz düşünceler çok ileriye giderse hezeyanlara (sanrı) dönüşebilir. Olumsuz düşüncelerle bir arada olan bu hezeyanların içeriği suçluluk, çaresizlik, umutsuzluğun işlendiği gerçekte olmayan ama hastalıktan dolayı aşırı bir inanç gelişen düşüncelerdir. Hatta kişi bu düşüncelere kendisini o kadar kaptırır ki hastalığın şiddeti çok artar ve işlevsellik kaybı çok belirgin hale gelir.

3. Dikkat ve Bellek Alanı:

Düşüncelerini toparlayamama ve dikkatini bir konuya odaklayamama depresyonun sık görülen bir belirtisidir. Hatta insanın en hassas özelliklerinden birisi olan dikkat ve konsantrasyon depresif duygu durum oluştuğunda ilk önce etkilenen alanlardan birisidir.

Bu kişiler zihinlerinin berrak olmadığında yakınırlar. Dikkatin toparlanmasındaki bu zorluk genelde kişinin iş hayatındaki verimliliğinin azalmasına, gazete, kitap gibi materyallerin okunmasında televizyon izleme, radyo dinleme gibi aktivitelerin yapılmasında zorluğa sebep olur.

4. Davranış Alanı:

Depresyonun ortaya çıkmasıyla beraber genellikle yapılan etkinliklerde azalma ve toplumdan uzaklaşma görülür. Kişi mutsuz olduğu için bazı davranışlarını bırakabilir. Sosyal ilişkilerden uzaklaşır. Kendi kabuğuna çekilmeye çalışabilir. Konuşma miktarı, insanlarla iletişimde ortaya koyduğu canlılık kaybolabilir. Herkese karşı tahammülsüz hale gelebilir. Sosyal etkinliklerden uzak kalan kişi toplumdan uzaklaşıp yalnız vakit geçirmeye çalışabilir.

5. Fiziksel Alan:

Depresyon ne denli ağır ise depresyona eşlik eden bedensel işlev bozuklukları da o denli şiddetli olur.

Mide ağrıları, kas ağrısı, baş ağrısı, sindirim sistemi şikâyetleri, cinsel işlev sorunları, uyku iştah sorunları, eklem ağrıları, tanımlanamayan gezici ağrıların gerisinde depresyon olabilir.

İnsan psikolojisi ile bedenin çok yakından ilişkisi vardır. Psikiyatrik sıkıntıların birçoğunda bedensel belirtiler de olmaktadır.

6. Uyku

Uyku bozuklukları depresyonu olan kişilerin % 90’ında görülen bir belirtidir ve genellikle bil dirilen ilk belirtiler arasındadır.

Çoğu zaman uyku bozukluğu uykusuzluk şeklinde ortaya çıkar, kişi uykuya dalmakta zorluk çektiğinden, sık sık uyandığından ya da çok erken uyanıp bir daha uyuyamadığından yakınır. Genelde sabahları uykusunu almadan uyanır ve kendini dinlenmiş hissedemez.

7. İştah:

Depresyondaki kişilerde iştah genellikle azalmıştır ve belirgin bir kilo kaybından yakınırlar, ancak bazen de iştahta artış meydana gelebilir.

Çoğu depresif kişi daha önce zevk alarak, büyük bir keyifle yediği yemeklerden zevk almaz olur, eskiden çok lezzetli buldukları yemekleri yemek için kendilerini zorlamak durumunda kalırlar, çünkü artık o yemekler kişiye tatsız, tuzsuz gelmektedir. Hastaların bir kısmında da iştahta artış meydana gelir, kişi içindeki boşluk hissini doldurmak veya sıkıntısını, kızgınlığını gidermek için her defasında kendini buzdolabının karşısında bulabilir ve buna bağlı kilo alabilir. Bu belirti özellikle kadınlarda depresyonun şiddetinin artmasına sebep olabilir.

8. Kabızlık:

Bu şikâyet az yemek yeme ve su içmeye bağlı olabileceği gibi kişinin günlük aktivitelerindeki azalmaya dolayısıyla hareketsizliğe bağlı olarak da ortaya çıkabilir.

9. Cinsellik:

Cinsel istek kaybı depresyon hastaları için neredeyse evrensel bir belirtidir.

Erkeklerde genellikle cinsel istekteki azalma ya bağlı, cinsel etkinlikte de azalma meydana gelir. Çoğu zaman sertleşme güçlüğü bu dönem de ortaya çıkar ve erkeklerdeki benlik saygısının daha da azalmasına neden olabilir.

Kadınlarda ise çoğunlukla cinsel istek azalmış olmasına rağmen cinsel faaliyet zevk almadan sürdürülüyor olabilir. Genellikle cinsel istekteki azalmayla beraber kadınlarda orgazm olmaktaki güçlük de sürece eşlik eder.

10. Adet kanamaları:

Kadınlarda depresyona eşlik eden adet düzensizlikleri görülebilir. Adet olamama, adet sürelerindeki uzama ya da kısalmalar, lekelenme şeklinde adet olma, Ağrılı adet olma görülebilen aksaklıklardandır.

Ayrıca adet öncesi dönemdeki hassasiyet, duygusallık, çabuk sinirlenme, en küçük bir şey de ağlama ihtiyacı vb. şikâyetler kişi depresyona girdikten sonra artabilir ve dayanılması güç bir hal alabilir.

Kaynak: Doç. Dr. Osman ABALI, Cep Kitapları Serisi-4, Depresyon